Verstoorde communicatie ligt aan de basis van veel ziekteprocessen. Bij kanker raken tumorcellen losgezongen van hun gezonde omgeving. Hun onderlinge gesprek is gericht op groei en deling: er komen steeds meer cellen, de tumor groeit, en ondertussen misleiden de kankercellen het immuunsysteem. Op een gegeven moment krijgen cellen aan de rand van de tumor de instructie om te vertrekken. Ze gaan door het lichaam zwerven en knopen elders een nieuw gesprek aan. Zo ontstaan uitzaaiingen.

Bij hersenziekten gebeurt het omgekeerde: daar valt het gesprek juist weg. Zenuwcellen communiceren niet meer voldoende, verliezen de steun van hun omgeving en gaan dood. Bij sommige vormen van dementie verdwijnt zo wel de helft van de cellen.

Het Transvision-onderzoek van Adore wil dit gesprek volgen. Kunnen we in kaart brengen wat twee cellen in een tumor tegen elkaar zeggen? En waarom cellen bij MS en dementie het contact juist verliezen? Wie het gesprek begrijpt, kan ingrijpen. Dat is de volgende stap.

Nieuwe technologie maakt dat mogelijk. Cellen communiceren via eiwitten, op het oppervlak of over grote afstand. Met single cell proteomics, een methode die nu in Amsterdam wordt doorontwikkeld, brengen we die communicatie in kaart op het niveau van één enkele cel. Met ultragevoelige apparatuur luisteren onderzoekers het gesprek van elke afzonderlijke cel af, op grotere schaal en met scherpere resolutie dan ooit.

In de toekomst levert dat aanknopingspunten op voor nieuwe therapieën, waarmee we eerder kunnen ingrijpen en patiënten sneller genezen.